De tips van je online apotheker voor geneesmiddelen en voeding

Medicijnen gaan niet altijd goed samen met wat we eten. Sterker nog, bepaalde voedingsmiddelen kunnen de bijwerkingen van een geneesmiddel versterken of de doeltreffendheid ervan juist verminderen. Maar welke combinaties moet je zeker vermijden? En wat zijn de gevaren? Een klein overzicht.

Medicatie: welke interacties met welke voedingsmiddelen?

Als je medicijnen moet nemen, lees dan altijd aandachtig de bijsluiter om alle risico’s en mogelijke bijwerkingen te kennen. In de bijsluiter vind je bovendien ook informatie over wanneer je je medicijn het best inneemt, bijvoorbeeld ’s ochtends of ’s avonds, op een nuchtere maag of tijdens de maaltijd. Het moment van inname beïnvloedt zowel de opname en de werking van je geneesmiddel als de snelheid van de werking. En hoewel de impact niet even groot zal zijn voor ieder geneesmiddel, is het altijd verstandig om de aanwijzingen in de bijsluiter of van je apotheker te volgen.

Maar, “tijdens de maaltijd” wil nog niet zeggen dat je ieder geneesmiddel zomaar kunt combineren met eender welk voedingsmiddel. Welke combinaties worden het best vermeden en waarom? Dit zijn de vijf belangrijkste interacties tussen je eten en je geneesmiddel om te onthouden:

  • Alcohol: het is algemeen bekend dat je beter geen alcohol drinkt als je medicijnen moet nemen. Het is belangrijk om te weten dat alcohol de werking van bepaalde geneesmiddelen kan verstoren en, omgekeerd, dat bepaalde geneesmiddelen de effecten van alcohol kunnen verergeren. Bovendien beperkt alcohol de opname van bepaalde medicijnen en/of versnelt hij de eliminatie ervan door je lichaam, waardoor ze minder goed werken. In sommige gevallen is het tegenovergestelde dan weer waar: sommige geneesmiddelen blijven onder invloed van alcohol juist langer in je lichaam aanwezig en bijgevolg “beschikbaar”, waardoor niet alleen hun werking, maar ook hun bijwerkingen langer aanhouden. Een van de bekendste - en gevaarlijkste - combinaties is alcohol met zware pijnstillers. Zowel alcohol en pijnstillers werken sedatief (kalmerend), een werking die versterkt wordt als je ze samen inneemt. Twijfel je of je een bepaald geneesmiddel mag combineren met alcohol? Vraag dan altijd raad aan je dokter of je apotheker.
  • Grapfruit(sap): naast alcohol waarschijnlijk de meest bekende combinatie. Grapefruit (of pompelmoes) bevat stoffen die de werking van de enzymen of eiwitten tegengaan die helpen bij de metabolisatie van bepaalde geneesmiddelen. Je kunt er meer over lezen in onze vorige blog.
  • Zuivelproducten: het calcium in zuivelproducten kan de doeltreffendheid van bepaalde behandelingen met antibiotica, schildkliermedicatie en geneesmiddelen tegen osteoporose negatief beïnvloeden. Het calcium dat ze bevatten, vormt een onoplosbaar complex met je geneesmiddel, waardoor het minder doeltreffend wordt. In dergelijke gevallen is het vaak voldoende om de inname van je geneesmiddel en het zuivelproduct te spreiden om de interactie te vermijden.
  • Vitamine K: bepaalde bloedverdunners, zoals warfarine, werken door de productie van vitamine K in de lever tegen te gaan. Voedingsmiddelen rijk aan die vitamine hebben dus juist het tegenovergestelde effect. Voedingsmiddelen rijk aan vitamine K zijn onder andere groene bladgroenten en koolsoorten, lever, linzen en groene thee. Een overschot aan vitamine K kan op zijn beurt weer leiden tot trombose, de vorming van een bloedprop (of trombus) in een (slag)ader die de bloedsomloop blokkeert.
  • Citrusvruchten: citrusvruchten (zoals citroenen, limoenen en sinaasappels) moeten vermeden worden in combinatie met ontstekingsremmers en aspirine, omwille van het risico op maagzuur en reflux. Neem ze bij voorkeur in tijdens de maaltijd. Op die manier worden ze goed vermengd met je eten en blijven de gevolgen beperkt.

Ook kunnen sommige voedingssupplementen interacties veroorzaken met je geneesmiddel. Zo geldt voor calciumsupplementen hetzelfde als voor het calcium in zuivelproducten, maar ook ijzersupplementen kunnen gelijkaardige complexen vormen. En ook met voedingssupplementen op basis van sint-janskruid (een mild antidepressivum) moet je opletten, omdat die de metabolisatie van bepaalde geneesmiddelen kunnen versnellen, waardoor bijvoorbeeld orale anticonceptie niet meer goed werkt.

Niet per se voedingsgerelateerd, maar een andere veelvoorkomende interactie van sommige geneesmiddelen is die met de zon. Onder invloed van uv-stralen kunnen bepaalde geneesmiddelen leiden tot lichtgevoeligheid (met een mooi woord “fotosensibiliserende” geneesmiddelen), met blaasjes en jeuk tot gevolg.

Zorg dat je goed geïnformeerd bent

Om het risico zoveel mogelijk te beperken is het dus erg belangrijk dat je je goed informeert. Daarnaast zouden bepaalde geneesmiddelen zeker een belletje moeten doen rinkelen, zoals antistollingsmiddelen, levothyroxine (een schildkliermedicijn) en geneesmiddelen tegen kanker.

Lees daarom altijd aandachtig de bijsluiter van je geneesmiddelen en vraag raad aan je dokter of aan je apotheker. En vraag ten slotte ook advies aan je apotheker als je een medicijn wil pletten en mengen met vloeistof. Niet alle medicijnen kunnen op die manier ingenomen worden.